سخنرانى شماره 2 ، 24 ارديبهشت 1327 درمان سيفيليس بروش قديم سيفيليس بيمارى است كه هنوز دانشمندان بزرگ كاملا درمان قاطعى براى آن نيافته‌اند و بيشتر جهت معالجه آن تنها با تغييراتى چند پيروى دستور پيشينيان را مىنمايند . مقصود از اين كنفرانس ، طرح كاربرد جيوه از راه تنفس براى درمان سيفليس است كه در اقسام و اشكال بسيار سخت عاصى العلاج و خطرناك آن بينهايت موثر بوده و تاكنون بهترين طريق درمانى آن بشمار آمده است . در گذشته درمان سيفليس توسط جيوه بدين صورت بوده است كه شنجرف را با برخى از گياهان و صمغ‌ها به شكل دود و يا از طريق قليان و وسايل ديگر مورد استفاده قرار مىدادند . در اين حالت جيوه در يك بار استعمال به مقدار زياد جذب بدن مىگرديد . اين‌گونه درمان اگرچه اثرات نيكويى در رفع بيمارى مزبور داشت در عوض موجب فساد و خرابى لثه‌ها ، استخوان‌هاى فك ، كليه و غيره مىشد . دانشمندان براى رفع اين عيب آن را به شكل تركيبات سيانور ، بىيدور و امثال آن بطريق تزريقى و به مقدار تراپوتيكى به كار بردند . سپس املاح ارسنيك و گوگرد ( در ايران اين دو شبه فلز را پيشينيان در درمان سيفليس به كار مىبردند ) و بيسموت به شكل تزريق و غيره و بعد املاح يدور به كار گرفته شد و اخيرا نيز پنىسيلين ضميمه گرديد . امروزه در واقع داروى ضد سيفليس و تركيبات و اشكال آن همين‌هاست . در پاره‌اى از طبائع و نيز در اشكال مختلف سيفيليس ، گاه اين‌گونه داروها اثرى نداشته و بيمارى همچنان چون سيلى بنيان‌كن اعضا و احشاء را خورده و فاسد و يا قلج